Köpeğinizin kilosunu elinizle değerlendirmek

Tartıdaki rakam köpeğinizin sağlığı hakkında tek başına çok az şey söyler. Sağlıklı bir Tazı ile sağlıklı bir Labrador aynı kiloda olmayacağı gibi, aynı ırkın bireyleri bile birbirinden farklı yapıdadır. Veterinerlerin de kullandığı daha güvenilir yöntem, köpeğe bakmak ve onu elle değerlendirmektir. Üstelik bunu evde, birkaç dakikada yapabilirsiniz.

Üç adımda el değerlendirmesi

Köpeğiniz rahat ve ayaktayken şunlara bakın.

1. Kaburgalar: Parmak uçlarınızı göğüs kafesine koyun. Kaburgaları fazla bastırmadan, ince bir yağ tabakasının altında kolayca hissedebilmelisiniz. Bulmak için iterek aramanız ya da yağ tabakasını aşmanız gerekiyorsa köpek fazla kilolu olabilir. Kaburgalar fazla belirginse ve doğrudan deri altında gözle seçiliyorsa bu kez zayıflık söz konusudur.
2. Bel çizgisi: Köpeğe yukarıdan bakın. Kaburgaların bittiği yerin arkasında belirgin bir daralma, yani bir “bel” görmelisiniz. Gövde baştan sona düz bir silindir gibiyse ya da bel yerine dışa doğru şişkinlik varsa kilo fazladır.
3. Karın çizgisi: Köpeğe yandan bakın. Göğüsten kalçaya doğru karın yukarı çekilmelidir; buna “karın çekilmesi” diyoruz. Karın göğüsle aynı hizada düz ya da aşağı sarkıyorsa fazla kilo olasılığı güçlenir.

İsterseniz kalçadaki iki kemik çıkıntısını da kontrol edin; hafif bir dokunuşla hissedilebilmeleri gerekir. Kaburgaların hissedilmesi, köpeğin “zayıf” olduğu anlamına gelmez; çoğu sahip kaburgayı ilk kez gerçekten hissettiğinde şaşırır.

Bu değerlendirmeyi ırk standardına göre değil, kendi köpeğinizin vücut yapısına göre yapın. Kalın ya da uzun tüylü köpeklerde gözle bakmak yanıltıcıdır; Kangal, Akbaş ve Golden gibi yoğun tüylü ırklarda kürkün altındaki gerçek kondisyonu ancak elle anlayabilirsiniz. Emin olamıyorsanız sağlık kontrolünde bir “vücut kondisyon skoru” değerlendirmesi isteyin ve sonraki ölçümleri onunla kıyaslayın.

Fazla kilo neden önemli?

Birçok sahip köpeğinin kilosunu hafife alır; zaman içinde kilo artışı fark edilmeden gerçekleşir ve “biraz tombul” hali normal sanılır. Oysa fazla kilo basit bir görüntü meselesi değildir. Köpeklerde kilonun gerçek nedeni genellikle basittir: Alınan enerji, harcanandan fazladır. Hormon ya da ilaç kaynaklı nedenler de var, ama bunlar çok daha az görülür. Yine de ani kilo artışı ya da kilo kaybı varsa nedeni veterinerinizle birlikte araştırmak gerekir.

Fazla kilonun sonuçları arasında eklem hastalıklarının (osteoartrit) ve diyabet riskinin artması, egzersiz toleransının düşmesi, ısı düzenleme sorunları ve sıcak çarpmasına yatkınlık, nefes zorluğu, cerrahi risklerde artış sayılabilir. Bunlardan özellikle eklem ağrısı çoğu zaman fark edilmez. Ağrı çeken köpek bağırmaz ya da topallamaz; bunun yerine yürüyüşe ilgisini kaybeder, merdivenin önünde tereddüt eder, daha çok dinlenir, huysuzlaşır ya da dokunulmaya karşı direnç gösterir. Bunları “yaşlandı” ya da “inat ediyor” diye yorumlamak kolaydır; oysa gerçek neden ağrı olabilir.

Şunu da vurgulamak lazım: Fazla kilodan kurtulmak yalnızca estetik bir hedef değil, ağrı yönetiminin ve uzun vadeli sağlığın önemli bir parçasıdır. İdeal kiloda tutulan köpeklerin daha uzun ve daha rahat yaşadığı düşünülür. Ayrıca sağlıklı kiloda bir köpek, eğitimde de daha istekli ve daha zinde olur.

Kilo vermek ya da korumak

Köpeğiniz fazla kiloluysa ani ve sert diyetlerden kaçının. Önce bir sağlık kontrolüyle ağrı, kalp ve eklem durumunu değerlendirin. Mama miktarını belirlemek için ambalajdaki öneriler yalnızca başlangıç noktasıdır; tahmin etmek yerine standart bir ölçü kabı kullanın ve köpeğin günlük aldığı her şeyi (ödüller, ev yemekleri, diş çubukları) hesaba katın. Ödülleri azaltmak yerine küçültmek ve günlük mama miktarının bir kısmını eğitimde kullanmak iyi bir yoldur. Egzersizi yavaş yavaş artırın; yürüyüş süresini uzatmak, koku oyunları ve zihinsel egzersiz hem enerji harcatır hem de köpeğin zihnini doyurur. Bahçeye sınırsız çıkmak bunun yerini tutmaz; çoğu köpek çitli bahçede kendi kendine egzersiz yapmaz.

Aile içinde kuralı ortak koyun: Evde herkes köpeğe sofradan bir şey verirse, sizin ölçülü planınız boşa gider. Çocuklara ve misafirlere ödül verirken hangi miktarın uygun olduğunu açıkça söyleyin. Küçük ödül parçaları, ölçülü bir mama planıyla birleştiğinde hem motivasyonu hem de ideal kiloyu korumak mümkündür.

Her ay aynı el değerlendirmesini tekrarlayın ve notlar alın; bir fotoğraf da yukarıdan bakış için güzel bir kayıttır. Değişimi küçük adımlarla izlemek, köpeğin sağlığı konusunda gerçekçi bir bakış kazandırır.

Pratik öneriler

• Ayda bir, köpeğiniz rahatken kaburga, bel ve karın çizgisini elle ve gözle kontrol edin.
• Kaburgaları ince bir yağ tabakası altında hissedemiyorsanız ya da bel çizgisi kaybolduysa beslenme ve hareket düzenini gözden geçirin.
• Mama miktarını ölçü kabıyla verin; ödül, çiğneme ürünleri ve sofra artıklarını günlük toplama dahil edin.
• Kilo vermesi gerekiyorsa diyeti kendi başınıza sertleştirmeyin; sağlık kontrolüyle başlayan, adım adım bir plan yapın.
• Yürüyüşe ilgisizlik, merdiven tereddüdü ya da huysuzlaşma görürseniz ağrıyı da akılda tutun ve kontrole götürün.