Köpek Davranışı ve Eğitimi Terimler Sözlüğü

Köpeğin, sahibinin ya da yönlendiricisinin sözlü ve bedensel işaretleriyle engellerden oluşan bir parkuru tamamladığı köpek sporu.

İlgili: Fiziksel egzersiz

Köpeğin ısırmasını ya da yerden zararlı bir şey yemesini önlemeye yardımcı olan araç. Sepet tipi ağızlık köpeğin soluyup su içmesine ve ödül almasına izin verir; ağzı kapalı tutan bez ya da naylon ağızlıklar soluma ve su içmeyi kısıtladığı için yalnız çok kısa işlemlere uygundur. Kademeli alıştırıldığında çoğu köpek rahatça takabilir.

İlgili: Hipertermi

Ağrının davranış değişikliği olarak (huysuzluk, hareketsizlik, dokunulmaktan kaçınma gibi) kendini gösterebilmesi.

İlgili: Tıbbi dışlama

Köpeklerin birbirleriyle ve insanlarla sürekli "lider olma" mücadelesi verdiği düşüncesi. Esir tutulan kurtlarla yapılan eski gözlemlere dayanır; güncel bilim tarafından desteklenmez ve köpek-insan ilişkisini doğru açıklamaz.

İlgili: Dominans

Zararsız ve tekrarlayan bir uyaranın, zamanla tepki çıkarmaz hâle gelmesi.

İlgili: Duyarlılaşma, Duyarsızlaştırma

Köpeğin davranışlarını insana özgü duygu ve niyetlerle açıklama eğilimi.

İlgili: Beden dili

Davranış çalışmalarında, başka köpeklere tepki gösteren ya da sosyal becerisi gelişmekte olan bir köpeğe eşlik eden, sakin ve sosyal açıdan dengeli köpek.

İlgili: Sosyalleşme

Köpeğin hareket eden küçük hedefleri izleme, kovalama ve yakalama eğilimi.

İlgili: Yırtıcı sürüklenme

Köpekte rahatsızlık, korku ya da acı yaratarak davranışı değiştirmeye çalışan eğitim yaklaşımları.

İlgili: Pozitif ceza, Dengeli eğitim

Köpeğin benzer uyaranlar arasındaki farkı öğrenip yalnızca doğru olana yanıt vermesi.

İlgili: Genelleme

Köpeğin yalnız bırakıldığında ya da bağlandığı kişiden ayrıldığında belirgin, kimi zaman panik düzeyine varan sıkıntı yaşaması; havlama/uluma, yıkıcı davranış ve tuvalet kazaları gibi belirtilerle görülebilir. Benzer belirtilerin can sıkıntısı gibi başka nedenleri de olabildiği için değerlendirme gerekir.

İlgili: Kaygı

Davranışın içinde gerçekleştiği durum, ortam ve olaylar; bir davranışı doğru yorumlamak için bunların hepsi birlikte değerlendirilir.

İlgili: Beden dili

Köpeğin belirli bir kişiye duygusal bağ kurması.

İlgili: Ayrılık kaygısı

Köpeğin başı yana dönükken gözlerin beyazının görünmesi; gerginlik belirtisi olabilir.

İlgili: Kaynak koruma, Stres sinyali

Çit, kapı ya da kayış gibi bir engel yüzünden istediğine ulaşamayan köpekte yükselebilen tepki (havlama, hamle yapma gibi).

İlgili: Engellenmişlik

Köpeğin kulak, kuyruk, duruş ve yüz ifadeleriyle iletişim kurma biçimi.

İlgili: Bağlam, Stres sinyali

Hayvan refahını değerlendirmede uzun süre temel alınan beş ilke: açlık ve susuzluktan, rahatsızlıktan, ağrı-yaralanma-hastalıktan, korku ve sıkıntıdan özgür olma ve doğal davranışları sergileyebilme. Günümüzde olumlu deneyimleri de kapsayan "Beş Alan" modeliyle tamamlanmaktadır.

İlgili: Refah

Köpeğe ağzındaki şeyi bırakmasını bildiren sinyal ve köpeğin bunu isteyerek yapması.

İlgili: Takas, Kaynak koruma

Burnu kısa, yüzü yassı ırklar; orta düzeydeki sıcakta bile ısı sorunu yaşayabilir, boyun baskısı solunumu zorlayabilir.

İlgili: Hipertermi

Hayvanın görevi anlamak yerine insanın istemsiz ipuçlarını okuyarak doğru yanıt vermesi.

İlgili: Beden dili

Köpeğin iki olay ya da şeyi birbiriyle bağlantılı öğrenmesi.

İlgili: Klasik koşullanma

Köpeğin çiğnemeye olan doğal ihtiyacı; bu ihtiyaç karşılanmazsa eşyalara yönelebilir.

İlgili: Zenginleştirme

Köpeğin istenmeyen davranışını veya duygusal tepkisini öğrenme ilkeleriyle değiştirme çalışması.

İlgili: Karşı koşullama, Duyarsızlaştırma

Hem ödül hem de hoş olmayan sonuçlar kullanan eğitim yaklaşımı için kullanılan etiket. Pek çok veteriner, davranış bilimi ve hayvan refahı kuruluşu ödüle dayalı yöntemleri önerir, aversif araçların kullanılmasını önermez.

İlgili: Aversif yöntem, Pozitif pekiştirme

Köpeğin başa çıkmakta zorlandığı, zarar verici stres durumu.

İlgili: Stres

Hayvanlar arasında belirli kaynaklara erişimde ortaya çıkan, duruma göre değişen bir ilişki kavramıdır; sabit bir kişilik özelliği ya da köpeğin insanla "rütbe mücadelesi" değildir. Köpek-insan ilişkisini hiyerarşi olarak açıklamak bilimsel olarak desteklenmez; sorunlu davranışların ardında çoğu zaman korku, kaygı ya da öğrenme geçmişi bulunur.

İlgili: Alfa teorisi

Köpeğin korku ya da gerilim anında hareketsizleşmesi.

İlgili: Korku, Uyarı sinyalleri

Yiyecek yokken köpeğin diliyle dudaklarını ya da burnunu hızla yalaması; gerginlik belirtisi (yer değiştirme davranışı) olabilir, tek başına değil bağlam ve diğer sinyallerle birlikte değerlendirilir.

İlgili: Stres sinyali

Tekrarlanan bir uyaran karşısında tepkinin azalmak yerine artması.

İlgili: Alışma

Korku veren bir şeye, tepki çıkmayacak kadar hafif şiddette başlayıp kademeli olarak alıştırarak köpeğin o şeye verdiği tepkiyi azaltma yaklaşımı.

İlgili: Karşı koşullama, Eşik, Alışma

Bir canlının duygu durumundan yakındakilerin etkilenmesi.

Köpeğin cazip bir şeyi hemen yapmak ya da yakalamak yerine beklemeyi öğrenmesi.

İstenen bir şeye ulaşamama nedeniyle yaşanan huzursuz duygu durumu.

İlgili: Bariyer frustrasyonu, Sönme patlaması

Cinsel olgunlukla (yaklaşık 6–12 aylıkken; iri ırklarda daha geç) başlayıp yetişkinliğe geçilen, bağımsızlığın ve davranış dalgalanmalarının artabildiği dönem.

İlgili: Sosyal olgunluk

Yalnızca uykuyla ilgili olmayan, gerginlik ya da belirsizlik anlarında da görülebilen esneme; yer değiştirme davranışı olabilir. Tek başına stres anlamına gelmez, bağlam ve diğer sinyallerle birlikte değerlendirilir.

İlgili: Stres sinyali

Köpeğin bir uyaran karşısında sakin kalıp çevresini algılayabildiği ve yönlendirmeye yanıt verebildiği sınır; uyaran bu sınırı aştığında köpek heyecan, korku ya da gerginlikle tepki verebilir. Eşik; uzaklığa, uyaranın yoğunluğuna ve köpeğin o günkü durumuna göre değişir.

İlgili: Tetikleyici

Hayvan davranışını, özellikle doğal koşullarda ve evrimsel işlevi açısından inceleyen bilim dalı.

İlgili: Beden dili

Köpeği harekete geçiren, kısa süreli ve baş edilebilir olumlu stres; oyun ya da yeni bir keşif gibi.

İlgili: Stres

Köpeğin kendi evinde, günlük yaşamın içinde verilen eğitim. Tuvalet eğitiminin çok ötesindedir: ev kuralları, yalnız kalma, kapı ve misafir karşılama, mutfak ve sofra düzeni, dinlenme alışkanlıkları ve aile üyeleriyle ortak dil gibi ev yaşamının bütün becerilerini kapsar.

Köpeğin, soyu tükenmiş eski bir kurt topluluğundan ayrılarak insanla yaşamaya uyum sağlaması süreci; en az 15.000 yıl önce gerçekleştiği düşünülür, tam zamanı ve yeri hâlâ tartışılmaktadır.

Yürüyüş, koşu ve oyun gibi bedensel etkinlikler.

İlgili: Zihinsel egzersiz

Belli bir uyarana karşı orantısız, yoğun ve süregelen korku tepkisi.

İlgili: Gürültü fobisi, Korku

Köpeğin öğrendiği bir davranışı farklı yer, kişi ve ortamlarda da yapabilmesi.

İlgili: Ayırt etme, Bağlam

Köpeğin çağrıldığında sahibine dönmesi davranışı.

İlgili: Ödül değeri, Genelleme

Köpeğin gövdesine geçirilen, yükü boyun yerine göğüs ve omuzlara dağıtan ekipman; iyi oturduğunda boyun ve boğaz baskısını azaltır.

İlgili: Tasma

Köpeğin bir insanla ya da başka bir köpekle bakışması; yumuşak bakış dostça olabilirken sabit, sert bakış tehdit anlamı taşıyabilir. Anlamı duruma ve beden diline göre değişir.

İlgili: Beden dili

Gök gürültüsü, havai fişek gibi seslere karşı ani ve yoğun korku ya da panik; kaçmaya çalışma görülebilir.

İlgili: Fobi, Duyarsızlaştırma

Sürü hayvanlarını toplama ve yönlendirme eğilimi; av davranış dizisinin seçilimle değiştirilmiş bir biçimi olarak açıklanır ve bazı ırklarda belirgindir.

Köpeğin kendini güvende hissedip rahatsız edilmeden dinlenebildiği yer; gürültü gibi korkutucu durumlarda sığınak olarak da kullanılabilir.

İlgili: Stres

Köpeğe "şu an tehlike yok" bilgisini vermesi için öğretilen ya da zamanla öğrenilmiş işaret.

İlgili: Öngörülebilirlik

Köpeğin yanlış yapma şansını en aza indirecek biçimde adımları ayarlayarak öğretme yaklaşımı.

İlgili: Genelleme, Şekillendirme

Köpeğin sesle iletişim yollarından biri; neden ve bağlama göre farklılık gösterir.

İlgili: Bağlam

Köpeğin bir hedefe (el, nesne) burnuyla ya da patisiyle dokunmayı öğrenmesi.

İlgili: Şekillendirme

Köpeğin uyarı ya da rahatsızlık bildirmek için çıkardığı alçak ses. Cezalandırılarak bastırılırsa köpek uyarmadan ısırmaya geçebilir; bu yüzden değerli bir iletişim sinyalidir.

İlgili: Uyarı sinyalleri

Vücut ısısının normalin üzerine çıkması (köpekte yaklaşık 39,4 °C üstü anormal); 41 °C üzerindeki sıcak çarpması organ yetmezliğine yol açabilir. Park hâlindeki araç, aşırı egzersiz, yassı yüzlü ırk olmak ve soluk almayı kısıtlayan ağızlık riski artırır.

İlgili: Brakisefalik

Belirli ırkları yasaklayan ya da kısıtlayan yasalar. Mevcut araştırmalar ısırık vakalarını azalttığını göstermez; pek çok veteriner ve hayvan refahı kuruluşu bu yaklaşımı desteklemez.

İlgili: Ağızlık

Köpeğin ısırırken gücünü kontrol etmeyi öğrenmesi.

İlgili: Sosyalleşme

Köpeğin gözünün arkasındaki yansıtıcı tabaka (tapetum lucidum); ışığı retinaya ikinci kez yansıtarak, çubuk hücrelerinin bolluğuyla birlikte loş ışıkta görmeye katkı sağlar. Karanlıkta çekilen fotoğraflarda gözlerin parlamasının nedeni de budur.

Köpeğe "doğru yaptın, ödül geliyor" bilgisini tam doğru anda veren kısa ses ya da sinyal.

İlgili: Klik, Ödül

Çok iyi bir davranış için alışılmışın çok üzerinde verilen büyük ödül; öğrenmeye ek katkısına dair bilimsel kanıt sınırlıdır.

İlgili: Ödül değeri

Köpeğin hoşlanmadığı bir şeyle karşılaşmayı önleyen ya da ondan kaçan davranışı; negatif pekiştirmeyle güçlenir, çünkü rahatsız eden şey ortadan kalkınca davranışın tekrar olasılığı artar.

İlgili: Negatif pekiştirme, Korku

Köpeğin dinlendiği kapalı alan; kademeli ve doğru alıştırılırsa güvenli bir dinlenme yeri olabilir. Ceza aracı olarak kullanılmaz; panik ya da ayrılık kaygısı yaşayan köpeklere uygun olmayabilir.

İlgili: Güvenli alan

Bir şeye karşı duyulan olumsuz duyguyu, o şeyin hoş bir şeyle eşleşmesiyle olumluya çevirmeyi amaçlayan yaklaşım.

İlgili: Duyarsızlaştırma, Klasik koşullanma

Somut bir tehdit olmasa da kötü bir şey olacağı beklentisiyle yaşanan huzursuzluk.

İlgili: Korku, Ayrılık kaygısı

Köpeğin, yanında bir insan ya da başka bir hayvan varken yiyecek ya da yiyecek dışı bir şeyi (oyuncak, yatak vb.) elinde tutmak için kaçınma, tehdit ya da saldırgan davranışlar kullanması.

İlgili: Takas, Hırlama

Üreme organlarının cerrahi olarak alınması ya da işlevinin kaldırılması.

Nötr bir şeyin, köpek için anlamlı bir şeyle tekrar tekrar birlikte yaşanması sonucu aynı duyguyu çağırır hâle gelmesi.

İlgili: Operant koşullanma, Çağrışım

Basınca kısa, ayırt edilebilir bir ses çıkaran ve doğru davranışı işaretlemek için kullanılan küçük araç.

İlgili: İşaretleyici

Yiyeceklerin içine gizlendiği kumaş mat; koku almayı teşvik eder.

İlgili: Zenginleştirme

Köpeğin dünyayı tanımasının ve iletişimin başlıca yollarından biri olan koku duyusu; burnunda solunum ve koklama için ayrı hava yolları vardır, koklanan havanın bir bölümü koku alıcılarının bulunduğu arka bölgeye yönlenir ve nefes verirken hemen dışarı atılmaz.

İlgili: Koku çalışması

Köpeğin koku alma yeteneğini kullanarak arama yaptığı etkinlik.

İlgili: Zenginleştirme

Köpeğin idrar ya da başka kokular bırakarak çevresindeki köpeklere bilgi iletmesi; yalnızca bölge sınırı belirlemek için yapılmaz.

İlgili: Beden dili

Olağan bağlamı dışında, aşırı ve tekrarlayıcı biçimde yapılan ve köpeğin günlük işleyişini bozan davranışlar. Ağrı gibi tıbbi nedenler de mutlaka araştırılmalıdır.

İlgili: Kaygı, Stres

Köpeğin yaşadıklarına kendi seçimleriyle etki edebildiğini hissetmesi.

İlgili: Refah

Köpeğin dışkı yemesi; köpeklerde oldukça yaygın ve doğal kökenleri olan bir davranıştır. Can sıkıntısı, stres ya da öğrenmeyle ilişkili olabildiği gibi beslenme ve sindirimle ilgili nedenleri de olabilir.

İlgili: Tıbbi dışlama

Köpeğin tehlikeli algıladığı, o anda var olan bir uyarana karşı duygusal ve bedensel tepkisi.

İlgili: Kaygı, Fobi

Gelişim sırasında köpeğin yeni şeylerden daha kolay korktuğu düşünülen kısa evreler; varlığı ve zamanlaması kaynaklara göre değişir.

İlgili: Ergenlik dönemi, Sosyalleşme

Stres sırasında salgılanan hormon; yükselmesi bedenin bir uyarana yanıt verdiğini gösterir. Olumlu heyecanda da yükselebildiği için tek başına "kötü stres" kanıtı değildir.

İlgili: Stres

Köpeklerin davranış sorunları üzerine sahiplerle birlikte çalışan uzman. Davranışın nedenini gözlemle değerlendirir, köpeğe ve eve özel, ödül temelli bir çalışma planı kurar ve süreç boyunca aileye rehberlik eder; tıbbi bir neden şüphesinde veteriner hekimle iş birliği yapar.

İlgili: Veteriner davranış hekimi

Başka sinyallerin nasıl yorumlanacağını bildirdiği düşünülen sinyal. Kavram, oyun yayının ardından gelen ısırma ve kovalamanın oyun olduğunu bildirdiği görüşüne (Bekoff) dayanır; sonraki araştırmalar bunu tam desteklememiştir.

İlgili: Oyun yayı, Bağlam

Kimlik numarası taşıyan, deri altına yerleştirilen pirinç tanesi büyüklüğünde çip. GPS değildir; kayıp köpeğin sahibine ulaşması kayıtlı güncel iletişim bilgisine bağlıdır.

Köpeğin duygusal tepki verme eğilimleri (çekingenlik, merak, uyarılabilirlik gibi). Güçlü bir doğuştan yanı vardır, ama yavruluk deneyimleri, sosyalleşme ve öğrenmeyle de şekillenir.

Davranışın hemen ardından köpeğin istediği bir şeyin ÇEKİLMESİYLE o davranışın azalması. "Negatif" burada "kötü" değil, "çıkarılan" demektir.

İlgili: Pozitif ceza, Pekiştirme

Davranışın hemen ardından köpeğin hoşlanmadığı bir şeyin ortadan KALKMASIYLA o davranışın artması. "Negatif" burada "kötü" değil, "çıkarılan" demektir; ancak uygulamada hoşa gitmeyen bir uyaran gerektirdiği için aversif yöntemler kapsamında sayılır.

İlgili: Pekiştirme, Aversif yöntem

Köpeğin sakin ve rahat olduğu zamanki olağan beden duruşu; değişimi fark etmek için referanstır.

İlgili: Beden dili

Vücutta aşırı yağ birikmesi; kabaca ideal kilonun %20 ya da daha fazla üzerinde olmak obez sayılır (ölçüt kaynağa göre değişir). Eklem hastalığı, diyabet ve kalp hastalığı riskini artırır; vücut kondisyon skoruyla değerlendirilir.

İlgili: Refah

Köpeğin davranışının sonucuna göre o davranışı artırıp azalttığı öğrenme türü.

İlgili: Klasik koşullanma, Pekiştirme

Köpeğin ön gövdesini alçaltıp kalçasını havada tuttuğu, genellikle "oynayalım" daveti olarak okunan duruş; oyun sırasında da oyunun devam ettiğini bildirebilir.

İlgili: Metasinyal

Köpeğin hoşlandığı ve davranışı artırmak amacıyla sunulan şey; bir ödül, ancak davranışı gerçekten artırıyorsa pekiştireç işlevi görür.

İlgili: Pekiştirme

Bir ödülün köpek için ne kadar cazip olduğu; köpekten köpeğe ve duruma göre değişir.

İlgili: Ödül, Pekiştirme

Doğru davranışı ödülle (yiyecek, oyun vb.) güçlendiren, korku, acı ya da rahatsızlık yaratan yöntemlere başvurmayan eğitim yaklaşımı. İstenmeyen davranışta ödülü esirgemeyi de içerebilir.

İlgili: Pozitif pekiştirme

Kaçınılamayan olumsuz deneyimler sonucunda hayvanın, kaçış mümkün olduğunda bile durumu değiştirmeye çalışmaktan vazgeçmesi.

İlgili: Stres

Köpeğin ne zaman ne olacağını bilebilmesi; güven duygusunu ve sakinliği destekler.

İlgili: Güvenlik sinyali

Bir davranışın ardından gelen ve o davranışın tekrar görülme olasılığını artıran sonuç.

İlgili: Pozitif pekiştirme, Negatif pekiştirme, Ödül

Bir davranışın ne sıklıkla ve hangi düzende pekiştirileceğini belirleyen kural: her seferinde (sürekli pekiştirme) ya da yalnızca bazı seferlerde, sabit ya da değişken bir düzenle (aralıklı pekiştirme).

İlgili: Pekiştirme

Gerginlik ya da yoğun uyarılma sırasında sırt ve omuz tüylerinin kalkması; görsel bir sinyaldir. Tek başına saldırganlık anlamına gelmeyebilir, bağlamla birlikte okunmalıdır.

İlgili: Uyarılmışlık

Davranışın hemen ardına köpeğin hoşlanmadığı bir şey EKLENEREK o davranışın azalması. "Pozitif" burada "iyi" demek değil, "eklenen" demektir. Korku, kaçınma ve saldırganlık riskini artırabildiği için pek çok uzman ve kuruluş önermez.

İlgili: Aversif yöntem

Bir davranışın hemen ardına köpeğin hoşlandığı bir şey EKLENEREK o davranışın tekrar olasılığının artması. "Pozitif" burada "iyi" demek değil, "eklenen" demektir.

İlgili: Pekiştirme, Ödül, Aversif yöntem

Köpeğin yapmaya çok istekli olduğu bir davranışın, daha az istekli olduğu davranış için ödül olarak kullanılması.

İlgili: Pekiştirme, Ödül

Köpeğin fiziksel ve zihinsel olarak iyi hissetmesi; ihtiyaçlarının karşılandığı durum.

İlgili: Beş Özgürlük

Görme engelli bireylere rehberlik eden köpek.

İlgili: Terapi köpeği

Köpeğin iki tip renk algılayıcı (koni) hücresiyle renkleri görmesi; mavi ve sarı tonlarını ayırt edebilir, kırmızı ile yeşili ise zor ayırt eder.

İlgili: Koku alma

Günlük yaşamın düzenli ve tahmin edilebilir akışı.

İlgili: Öngörülebilirlik

Sahipsiz ya da yarı sahipli, serbest yaşayan köpek.

İlgili: Sosyalleşme

Köpeğin davranış ve mizacının oturduğu, etkileşimlerinin daha kararlı ve öngörülebilir olduğu dönem (yaklaşık 12-36 ay); saldırganlık ve kaygı sorunları da bu dönemde belirginleşebilir.

İlgili: Ergenlik dönemi

Köpeğin başka köpek ya da insanları izleyerek öğrenmesi.

Köpeğin insanlar, hayvanlar, sesler ve ortamlarla olumlu biçimde tanışması süreci; en etkili olduğu dönem yavruluktur, ancak yaşam boyu sürer.

İlgili: Sosyalleşme dönemi

Köpeğin yaklaşık 3. haftada başlayıp 12–16. haftalar arasında kapanan, insanlara, köpeklere ve yeni ortamlara kolay uyum sağladığı dönem. Bu dönemde yeterli ve olumlu sosyalleşme olmazsa sonradan korku ve saldırganlık riski artabilir; bazı kaynaklar yeni durumlara açıklığın 16–20. haftaya kadar sürdüğünü belirtir.

İlgili: Sosyalleşme

Eskiden ödüllendirilen bir davranışın artık karşılık bulmaması nedeniyle zamanla azalması.

İlgili: Sönme patlaması, Pekiştirme

Karşılık görmeyen bir davranışın, azalmadan önce geçici olarak şiddetlenmesi ya da artması.

İlgili: Sönme, Engellenmişlik

Sönmüş görünen bir davranışın bir süre sonra birdenbire yeniden görülmesi.

İlgili: Sönme, Sönme patlaması

Köpeğin bir zorlanmaya ya da değişikliğe uyum sağlamak için verdiği bedensel ve davranışsal yanıt. Kısa süreli ve baş edilebilir stres normaldir; uzun süren ya da baş edilemeyen stres (distres) zarar verebilir.

İlgili: Distres, Kortizol

Sahibin ve köpeğin uzun vadeli stres düzeylerinin (saç ve tüyde ölçülen kortizol) birbirine paralel seyretmesi. Bulgu küçük çaplı araştırmalara dayanır; hangisinin hangisini etkilediği kesin değildir.

İlgili: Stres

Köpeğin rahatsızlığını gösteren beden dili belirtileri: esneme, dudak yalama, sıcak ya da efor yokken hızlı soluma, başını çevirme, gözün akının görünmesi gibi. Tek başına değil, birkaç belirtiden oluşan küme ve bağlamla birlikte yorumlanır.

İlgili: Yatıştırma sinyali, Stres

Sürüyü yırtıcılardan korumak için yetiştirilmiş, sürüyle birlikte yaşayan köpek (Kangal, Akbaş vb.); sürüyü güden değil, koruyan köpektir.

İlgili: Gütme

Hedef davranışa doğru atılan küçük adımları ödüllendirerek karmaşık bir davranışı parça parça öğretme yaklaşımı.

İlgili: İşaretleyici, Pekiştirme

Köpeğe elektrik uyarısı veren aversif araç; pek çok veteriner ve bilimsel kuruluş önermez, bazı ülkelerde kullanımı yasaktır.

İlgili: Aversif yöntem

Köpeğin ağzındaki ya da sahiplendiği şeyi bırakması karşılığında ona daha değerli bir şey sunulması.

İlgili: Kaynak koruma, Bırak

Köpeğin boynuna (boyun tasması) ya da göğsüne (göğüs tasması) takılan ekipman; gezdirme kayışı tasmaya bağlanır. Köpeğin güvenle sahibinin yanında kalmasına yardımcı olur.

Korkulan şeye köpek kaçamadan ve yoğun biçimde maruz bırakılması. Zarar verebildiği için önerilmez.

İlgili: Duyarsızlaştırma, Korku

Köpeğin belirli uyaranlara olağandan yoğun tepki vermesi (havlama, hamle yapma vb.).

İlgili: Eşik, Engellenmişlik

İnsanları ziyaret ederek (huzurevi, hastane, okuma etkinliği vb.) onlara destek olan, genellikle bağımsız bir kuruluşun değerlendirmesinden geçen köpek.

İlgili: Rehber köpek

Köpekte güçlü bir duygusal ya da davranışsal tepkiyi başlatan uyaran.

İlgili: Eşik, Tetikleyici istifleme

Peş peşe gelen küçük stres kaynaklarının üst üste birikerek köpeğin dayanma sınırını aşması.

İlgili: Tetikleyici, Eşik, Toparlanma süresi

Davranış problemlerinin ardında sağlık sorunu olup olmadığının önce veteriner tarafından araştırılması.

İlgili: Ağrı davranışı

Köpeklerde zehirlenmeye yol açabilen yiyecekler (çikolata, üzüm, ksilitol vb.).

İlgili: Tıbbi dışlama

Streslendikten sonra köpeğin sakin hâline dönmesi için geçen süre.

İlgili: Tetikleyici istifleme

Köpeğin tuvaletini uygun yerde (genellikle dışarıda) yapmayı öğrenmesi; ceza değil ödülle desteklenir. Yavrularda mesane kontrolü aylar içinde gelişir.

İlgili: Yavru

Köpeğin ısırmadan önce rahatsızlığını iletebildiği kademeli belirtiler dizisi; her köpek bütün basamakları göstermeyebilir, cezalandırılan uyarılar zamanla atlanabilir.

İlgili: Hırlama, Stres sinyali

Köpeğin bedensel ve zihinsel etkinlik düzeyi; oyun gibi olumlu ya da korku gibi olumsuz bir duyguyla birlikte yükselebilir. Çok yükseldiğinde düşünme, öğrenme ve sakin kalma güçleşir, tepkiler ani ve yoğun hâle gelir.

İlgili: Stres, Dürtü kontrolü

Köpeğin günlük dinlenme ihtiyacı; yetersiz uyku davranışı etkileyebilir. Gereken süre yaşa göre değişir, yavrularda daha uzundur.

İlgili: Rutin

Hayvan davranışı alanında uzmanlık sertifikası almış veteriner hekim; tıbbi nedenleri değerlendirebilir ve gerektiğinde ilaç tedavisi planlayabilir.

İlgili: Köpek davranış danışmanı

Yaşlanan köpeklerde bellek, öğrenme, algı ve duygu işlevlerinin bozulması; yön bulmada zorlanma, uyku düzeninde değişiklik, tuvalet kazaları ve kaygı gibi belirtilerle görülebilir. Başka hastalıklara benzeyebildiği için veteriner değerlendirmesi gerekir.

İlgili: Tıbbi dışlama

Köpeğin gerginliği azaltmak ya da karşısındakine tehdit olmadığını göstermek için kullandığı kabul edilen küçük davranışlar (başını çevirme, dudak yalama, esneme vb.). Bu davranışların gerçekten yatıştırıcı işlev görüp görmediği tam kanıtlanmış değildir; çoğu zaman stres sinyalleriyle örtüşür, bağlamla birlikte okunmalıdır.

İlgili: Stres sinyali, Metasinyal

Doğumdan ergenliğe kadarki dönemdeki köpek.

İlgili: Sosyalleşme

Köpeğe burnuyla bir yiyeceği ya da nesneyi takip ettirerek onu bir pozisyona ya da harekete yönlendirme.

İlgili: Şekillendirme

Çatışma ya da stres altında, durumla ilgisiz görünen davranışlar yapma.

İlgili: Stres sinyali

Oyun ya da kovalama sırasında köpeğin aniden av davranışına geçebilmesi; özellikle boyutları çok farklı köpekler arasında risk taşır.

İlgili: Av dürtüsü

Ödülü çıkarmak için köpeğin zihinsel ve fiziksel çaba harcadığı oyuncak ya da düzenek.

İlgili: Zenginleştirme

İstenmeyen davranışın tekrarlanmasını çevresel düzenlemelerle önleme; davranış değiştirme çalışmasına eşlik eder ama tek başına davranışı değiştirmez.

İlgili: Davranış değiştirme

Asıl hedefine ulaşması engellenen köpeğin saldırganlığını yakındaki başka bir köpeğe ya da insana yöneltmesi.

İlgili: Engellenmişlik

Köpeğin ortamını ve gününü, doğal davranışlarını (koklama, çiğneme, yiyecek arama, keşif gibi) sergileyebileceği ve zihnini çalıştıracak biçimde düzenleme. Sosyal, iş/görev, fiziksel, duyusal ve beslenmeye dayalı türleri vardır.

İlgili: Koku çalışması, Yiyecek bulmacası

Köpeğin düşünmesini gerektiren etkinlikler; fiziksel egzersizi tamamlar.

İlgili: Zenginleştirme