Köpek eğitmenliği için zorunlu, denetimli bir lisans sistemi bulunmuyor. Bugün bir kurs görüp yarın "davranışçı" diye tanıtım yapan biriyle, yıllarca öğrenme psikolojisi ve köpek davranışı üzerine çalışmış ve bunu uygulamış biri aynı reklam sayfasında yan yana durabiliyor. Bu yüzden doğru eğitmeni seçmek büyük ölçüde sahibin sorumluluğuna kalıyor. Aşağıdaki ipuçları yola çıkarken size yön verebilir.

Kulağa hoş gelen ama dikkat gerektiren ifadeler

Bazı sözler masum görünür; ama ardında hangi yöntemin yattığını sormak gerekir.

  • "Dengeli eğitim": Çoğu zaman ödül ile baskı ve düzeltmenin birlikte kullanıldığı anlamına gelir. Yani bir yanda ödül maması, diğer yanda boğma zinciri, diken tasma ya da şok gibi araçlar olabilir. Köpek hangi davranışın ne sonuç doğuracağını öngöremediğinde kaygı artar. İfade tek başına kötü değildir; ama "hangi araçları ve düzeltmeleri kullanıyorsunuz?" diye sormak şart.
  • "Sürü lideri olun", "alfa olun": Dominans fikrine dayanır. Güncel davranış bilimi, evdeki köpeğin sizinle bir güç mücadelesi yürütmediğini, davranışlarının çoğunun öğrenme, korku ya da fırsat sonucu ortaya çıktığını söyler. Baskı yoluyla "lider olma" önerileri çoğu zaman köpeği korkutur ve riskleri artırır.
  • "Doğal yöntem", "içgüdüsel eğitim": Hoş bir söz, ama neyin kastedildiği belirsiz. Açık bir yöntem anlatımı beklemelisiniz.
  • "Garanti veriyorum": Canlı bir varlıkta davranış değişimi garanti edilemez. Garanti, iyi niyetli olsa bile gerçekçi değildir.
  • "Köpeğinizi birkaç haftalığına bana bırakın": Köpek eğitilip geri verildiğinde kısa sürede sonuç görünebilir; ama sahip yöntemi öğrenmediği sürece davranış genellikle geri döner. En iyi sonuç hem köpeğin hem sahibin eğitilmesiyle gelir.
  • Unvan karmaşası: "Davranışçı", "davranış uzmanı" gibi unvanlar korunmuş değildir. Unvana değil, eğitimin kaynağına ve yöntemin açıklığına bakın.

İyi bir eğitmende nelere bakmalı?

İlk görüşmede yöntemini açık biçimde anlatabilen, sorularınızı sabırla yanıtlayan bir eğitmen arayın. Köpeğin neden öyle davrandığını anlatıyor, durumu damgalamıyorsa iyi bir işarettir. "İnatçı", "dominant", "saldırgan" gibi etiketler yerine "şu durumlarda havlıyor, şu mesafede geriliyor" gibi gözlemlere dayanıyorsa ayrıca olumlu.

Şu beş soruyu sormaktan çekinmeyin:

  1. Hangi araçları kullanıyorsunuz? Boğma, diken ya da elektronik tasma var mı?
  2. Köpek hata yaptığında ne yapıyorsunuz?
  3. Öğrenme psikolojisi ve köpek davranışı üzerine hangi eğitimleri aldınız, kendinizi geliştirmeye devam ediyor musunuz?
  4. Gerektiğinde veteriner hekimle iletişim kuruyor musunuz?
  5. Dersi bir gözlemci olarak izleyebilir miyim?

Eğitmenin web sitesi de ipucu verir: "e-collar", "şok" ya da "düzeltme" gibi sözcükler kullanılan araçları açık eder. Ders izlemek ise çok değerlidir. Köpeğin dersten sonra eğitmenle birlikte olmaktan hoşlanıp hoşlanmadığına, sahibin ve köpeğin rahat edip etmediğine bakın. Köpek kendini küçültüyor, esniyor, dudak yalıyor ya da gerginse bu işaretleri ciddiye alın.

Davranış sorunu varsa

Saldırganlık ve yoğun korku gibi sorunlar, bu alanda deneyimli bir davranış uzmanının çalışma alanıdır; eğitmenin bu konuda nasıl çalıştığını mutlaka sorun. Davranışın arkasında ağrı ya da bir sağlık sorunu olabileceği için iyi bir uzman gerektiğinde veteriner hekimle iletişim kurar; ilaç gerektirebilecek durumlarda veteriner hekimle birlikte çalışır. Bir eğitmenin ilaç önermesi, tıbbi tavsiye vermesi ya da tanı koyması beklenmemelidir.

Eğitmenin sizinle nasıl konuştuğuna da dikkat edin. Sizi suçlamadan, yargılamadan, anlaşılır bir dille yönlendiriyorsa ve evde uygulayabileceğiniz küçük adımlar veriyorsa bu iyi bir işaret. Sizi ya da köpeğinizi küçümsüyor, "siz çok yumuşaksınız" ya da "köpek sizi kullanıyor" gibi etiketlerle konuşuyorsa bir adım geri çekilin.

Araçlar konusunda net bir çizgi çekmekte fayda var. Boğma zinciri, diken tasma, elektronik şok tasması ve benzeri araçlar köpeğe acı, rahatsızlık ya da korku vererek davranışı bastırır. Araştırmalar bu tür yöntemlerin stres belirtilerini artırdığını, korku ve saldırganlığı da yükseltebildiğini gösteriyor. Davranış kısa sürede susmuş gibi görünse de köpek korkuyla ya da kaçınmayla sessizleşmiş olabilir. Bu, sorunun çözülmesi değil, bastırılmasıdır. Bazı ülkelerde bu araçların kullanımı kısıtlanmış ya da yasaklanmıştır.

Son olarak yöntemlerin ne kadar şeffaf olduğuna bakın. İyi eğitmenler ne yaptıklarını açıklar, sizi sürece dahil eder ve ilerlemeyi birlikte takip eder. Yalnızca sonuçlarla övünen, sürecin ayrıntısını vermeyen birine karşı dikkatli olun. Kendinizi rahat ve güvende hissetmiyorsanız bu önemli bir işarettir; köpeğiniz de aynı hissi taşıyor olabilir.

Aceleniz olsa bile eğitmen seçiminde acele etmeyin. Köpeğinizle yıllarca sürecek bir ilişkinin temeli ilk derslerde atılır. Birkaç görüşme yapmak ve ders izlemek, sonradan düzeltilmesi zor yanlışlardan sizi korur.

Pratik öneriler

  • İlk görüşmede yöntemi ve kullandığı araçları açıkça sorun; cevap muğlaksa başka eğitmenlere de bakın.
  • Sertifikaların hangi kurumdan ve hangi içerikle verildiğini araştırın; kâğıttan çok eğitim yaklaşımına odaklanın.
  • Köpeğiniz acı, korku ya da baskı hissediyorsa aracın adı ne olursa olsun durun.
  • Önce bir dersi izleyin; ardından deneme dersi yapın.
  • Davranışta ani bir değişiklik varsa ağrı ihtimalini de göz önünde tutun.

Dog Craft Academy'de yöntemimizi ilk görüşmede açıkça anlatır, sorularınızı yanıtlarız; köpeğinize uygun programı birlikte planlarız.