Eve yeni gelen yavrunun elinizi, paçanızı ve en sevdiğiniz ayakkabıyı kemirmesi çoğu aileyi şaşırtır. “Bizi sevmiyor mu, agresif mi?” diye sorarsınız. Büyük olasılıkla hayır. Yavrunun ağzı, dünyayı tanımanın en önemli aracıdır ve ısırmak bu dönemde hem normal hem de gereklidir.

Yavru ağzıyla düşünür

İnsan bebeği elleriyle keşfeder, yavru köpek ağzıyla. Bir şeyin sert mi yumuşak mı olduğunu, yenir mi yenmez mi olduğunu ağzıyla öğrenir. Üstüne yaklaşık üç ile yedi ay arasında süt dişleri düşer, kalıcı dişler çıkar; diş etleri kaşınır ve kemirmek rahatlatır. Yani ısırmanın arkasında kötü niyet yok; gelişim var.

Isırmanın bir de ince bir görevi vardır. Yavrular kardeşleriyle oynarken birbirlerini ısırır. Biri fazla sert ısırırsa karşısındaki bağırır ve oyundan çekilir. Böylece yavru, ısırığın şiddetini ayarlamayı öğrenir. Bu beceri, yetişkin bir köpeğin ileride korktuğunda ya da canı yandığında bile ısırığını yumuşak tutabilmesini belirler. İşte bu yüzden yavrunun ağzını kullanmasını bir anda tamamen engellemeye çalışmak iyi bir fikir değildir.

Yapmamanız gerekenler

Yavrunun ağzını sıkmak, burnuna vurmak ya da onu korkutmak, ısırmayı durdurmaz; sadece yavruya sizin yanınızda ağzını kullanmanın tehlikeli olduğunu öğretir. Bazı yavrular da yalnızca sizin yanınızda ısırmayı bırakır, çocuklara ya da misafirlere karşı sürdürür. Üstelik cezayla yetişen köpekte korku büyüyebilir.

Ne yapmalı?

Amaç, ısırmayı bir anda yasaklamak değil; önce ısırığın şiddetini, ardından sıklığını azaltmaktır. Yavru, insan derisinin ne kadar hassas olduğunu ancak tutarlı ve sakin tepkilerle öğrenir. Bu sürecin hangi adımlarla ilerleyeceği, yavrunun yaşına ve mizacına göre planlanmalıdır.

Kemirme isteğini ise doğru nesnelere yönlendirin: Yavru elinize yöneldiğinde ona uygun bir çiğneme oyuncağı sunmak ve oyuncağı aldığında övmek, iyi bir başlangıçtır.

Gün içinde enerjiyi doğru yere boşaltın

Aşırı yorulmuş yavru çoğu zaman ısıran yavrudur. Bir yavru gün boyu uyarılmışlık hâlinde kalırsa, akşam saatlerinde kontrolü kaybedip gözüne ilişen her şeye atlayabilir. Bu yüzden ısırmanın yoğunlaştığı saatleri not edin; çoğu ailede akşam yemeğinden önce ya da misafir geldiğinde artar. O saatlerden önce kısa bir yürüyüş, koklama oyunu ya da doldurulmuş bir oyuncakla sakin bir mola, davranışı çoğu zaman yumuşatır. Yavrunun ihtiyacı dinlenmektir; yavruların günde 18–20 saat uyuması normaldir.

Oyun biçiminiz de önemlidir. Elinizi oyuncak gibi sallamak, yavruyu ellerinizle güreşe davet etmek ya da kaba oyun yapmak, ağız kullanmayı eğlenceli bir ödüle çevirir. Bunun yerine çekiştirme oyuncağı, top ya da ip kullanın; ellerinizi oyunun dışında tutun. Oyun yavrunun ya da sizin kontrolünüzden çıkarsa kısa bir mola verin ve sakinleşince devam edin. Sizin için basit bir kural: yavru oyunu sakin biçimde bırakıp oturamıyorsa, oyun fazla heyecanlıdır.

Türkiye’de birçok ailenin yaşadığı küçük apartman dairelerinde yavru her şeyi ağzına alır; çünkü her şey ağzının ulaşabileceği yerdedir. Burada işe yarayan şey, yavrunun ulaşabileceği yerde kemirmesini istemediğiniz hiçbir eşya bırakmamaktır. Yavru evin her yerine ulaşabildiği bir ortamda yalnız kalırsa kablo, terlik ve çocuk oyuncağı kısa sürede kemirilir. Çit ya da kapı ile ayrılmış güvenli bir alan, hem sizi hem yavruyu rahatlatır.

Ne zaman uzman yardımı gerekir?

Her ısırma normal değildir. Yavru yiyeceğini ya da oyuncağını korurken hırlıyorsa, vücudu sertleşip donuyorsa ya da ısırma gün geçtikçe sertleşiyorsa bir köpek eğitmeninden veya davranış uzmanından destek alın. Erken müdahale genellikle işi kolaylaştırır.

Unutmayın, ısırma dönemi geçicidir. Tutarlı, sakin ve ödül temelli bir yaklaşımla çoğu yavru birkaç ay içinde ağzını çok daha kontrollü kullanır. Sabrınız yavruya yalnızca ısırmayı bırakmayı değil, size güvenmeyi de öğretir.

Evde uygulayabileceğiniz öneriler

  • Isırma sertleştiğinde cezalandırmayın; sakin kalın ve oyunun temposunu düşürün.
  • Çocukların yavruyla yalnız kalmasına izin vermeyin; onlara yavrunun yanında koşmamayı ve çığlık atmamayı öğretin.
  • Evde çiğnenmesini istemediğiniz eşyaları ulaşılmaz yere kaldırın.
  • Farklı doku ve sertlikte, içine ödül maması konabilen oyuncakları dönüşümlü kullanın.
  • Yavru sınıfına ya da denetimli yavru oyun buluşmalarına katılın; diğer yavrularla oyun, ağız kontrolünün en iyi okuludur.